Hibrit Dünyayı anlamakta düşülen önemli hatalardan biri, yeni dünyayı getiren dönüşüm ajanlarının tekil olarak ele alınması. Oysa bu ajanlar birlikte çalışıyorlar ve birlikte çalıştıklarında çarpan etkileri inanılmaz yüksek olabiliyor.

Her biri tek başına mahşerin dört atlısı gibi olan bu dönüşüm ajanları, üstelik dört taneyle de sınırlı değiller. 24 Soruda Dijital Dönüşüm kitabımda ele aldığım bazılarını şöyle sıralayabiliriz:

• Bilgisayarlaşma
• Yeni sosyalleşme
• Bulut bilişim
• Büyük veri
• Makine öğrenmesi ve yapay zeka
• Kitle kaynak kullanımı
• Teknolojilerde, görev tanımlarında, cihazlarda ve her şeyde yakınsama
• Yıkıcı teknolojiler
• Dijital uçurum
• Sınırların yok olması
• İşletmelerin dijital dönüşümü

Yine aynı kitapta şu soruları da ele almıştım:

• Dijital Dönüşüm Öğrenciyi Nasıl Etkiler?
• Dijital Dönüşüm Kariyer Başlangıcını Nasıl Etkiler?
• Dijital Dönüşüm Kıdemli Çalışanları Nasıl Etkiler?
• Dijital Dönüşüm Serbest Meslek Sahiplerini Nasıl Etkiler?
• Dijital Dönüşüm Girişimciliği Nasıl Etkiler?
• Dijital Dönüşüm Yöneticileri Nasıl Etkiler?
• Dijital Dönüşüm Üst Seviye Yöneticileri ve Şirket Sahiplerini Nasıl Etkiler?
• Dijital Dönüşüm İnsanları Nasıl Etkiler?

Temel argümanları anlamak için 24 Soruda Dijital Dönüşümü okumanızı tavsiye ederim. Bu kitaplar grubunda da bu konuları ve daha fazlasını yeri geldikçe ele alacağım. Hatta alt kitaplardan biri doğrudan dönüşüm ajanları üzerine olacak. Onları anlamak, yeni toplumsal yapıyı anlamak ve orada konumlanabilmek açısından kritik öneme sahip.

Tüm dünyada insanların yaşamını ve özel olarak da iş hayatını köklü şekilde değiştirecek olan, çok daha az insanın mesai yapmasıyla her şeyin ilerleyebilmesini sağlayacak olan bakalım neler var. Şu an oluşturacağım liste 24 Soruda Dijital Dönüşüm’de ele aldığımdan biraz daha geniş. Ve emin olun önümüzdeki yıllarda bu listeye daha başka ajanlar da eklenecektir. Dönüşüm hızının giderek arttığını göreceğiz yıllar boyunca. Hem aynı dönüşüm ajanları daha etkin ve girişimli rol oynayacak, hem de başka başka dönüşüm ajanları zamanla devreye girecek.

Hadi oluşturalım listeyi ve biraz açalım. Detaylar alt kitapta zamanla gelişecek.

1. Dijital insan networkleri

2. Dijital makine networkleri (IOT)

3. Evrensel bulut bilişim

4. Evrensel mobil erişim

5. Büyük Veri

6. Yapay zeka

7. 3D Printerlar

8. Kitle kaynak kullanımı

9. Networklerde, cihazlarda, görev tanımlarında yakınsama

10. Yıkıcı teknolojiler

11. Eşitler ağları şeklinde organize olan teknolojik altyapı

12. Dijitalleşmiş evrim

13. Biyolojik/dijital arayüz devrimleri

14. Dijital toplumsal sözleşme

1. Dijital insan networkleri: Sosyal ağlar. Daha yeni başlıyoruz. Facebook, Twitter gibi daha genel ağlar var. Bunun yanısıra özel amaçlara odaklanmış binlerce ağ var. Bunların bazıları hayatı ve iş dünyasını çok kapsamlı biçimde değiştiriyor ve değiştirecek.

2. Dijital makine networkleri (IOT): Sadece makineler değil, cihazlar aslında. Mesela güvenlik sensörlerinden oluşan ağlar, orduların yapamadığı şeyleri yapıyorlar. Üretimde IOT makine öğrenmesini ve yapay zekayı tetikliyor. IOT sayesinde asla olmaz dediğimiz alanlar bile dijitalleşiyor.

3. Evrensel bulut bilişim: Bilişimin buluta çıkması alışılageldik ölçek kavramlarını yok etti. Önceden sunucu kapasitelerine takılan pek çok şey artık çok makul fiyatlarla ve kısa süreli olarak edinilebilir işlem güçlerine döndü. Bulutun etkileri artarak devam edecek.

4. Evrensel mobil erişim: Bilişime şu anki erişilebilirlik seviyemizin aşırı olduğunu mu düşünüyorsunuz? Bir daha düşünün. Yakın gelecekte muhtemelen zihinlerimiz doğrudan bağlı olacak buluta. Belki kulak arkamıza takılı bir çiple… Belki ona bile gerek olmadan. Ben buna kısaca ‘kafadan kontak’ diyorum.

5. Büyük Veri: Daha çok, daha çok ve daha çok şeyin dijital veri kaydı oluşacak. Pek çok şey fiziksel bir varlık olmaktan çıkıp sadece dijital veriye dönüşecek. Büyük veri durdurulamaz buzullar gibi büyümeye devam edecek.

6. Yapay zeka: Bir iş tanımı olarak detaylı bir şekilde tarif edebildiğiniz her işi yapay zeka yapabilir olacak. Bu iş ‘yeni ortaya çıkmış bir ihtiyaç’ da olabilir. Yani işler ölüyor ama yeni işler oluşuyor diyorlar ya, yeni işleri de yapay zeka yapabilir olacak.

7. 3D Printerlar: Devasa hammadde üretim şirketleri. Küçüklü büyüklü çok sayıda son ürün ‘basım’ şirketleri. Ara mamullerin ve onları üreten fabrikaların tarih olmasına az kaldı. Fordist üretim modeli tarihin derinliklerine gömülmese de üretimin düşük bir yüzde seri üretimle devam edebilecek gibi duruyor.

8. Kitle kaynak kullanımı: Müşteriler olarak hizmetlerin üretimine de kendimiz katılıyoruz artık. Banka müşterisiyiz, ama aynı zamanda ücretsiz banka çalışanıyız. Elektronik ticaret müşterisiyiz ve ürünleri kendi kendimize satıyoruz…

9. Networklerde, cihazlarda, görev tanımlarında yakınsama: Yakınsama her yerde. İlkel teknolojilerle ayrı ayrı sorunlar olarak düşünüp ayrı ayrı çözümlediğimiz şeyler, teknoloji geliştikçe birleşiyor. Cihazlar, işler, bilimler… Tekilliğe doğru gidiyor.

10. Yıkıcı teknolojiler: Yarını Amazon mu belirleyecek sanıyorsunuz? Peki on yıl önce geleceği Amazon mu belirler yoksa Microsoft mu diye sorsalar ne derdiniz? Ya 1980’de IBM mi, Microsoft mu diye sorsalar? Yıkıcı, yırtıcı şirketler belirleyecek geleceği. Daha adlarını duymadıklarımız var içlerinde.

11. Eşitler ağları şeklinde organize olan teknolojik altyapı: Napster’ı hatırlayan var mı? Napster’ı öldürdüler. Ama BlockChain’e kadar evrimleşen bir yaklaşımı tarihe gömemediler.

12. Dijitalleşmiş evrim: Bilgisayar ortamında simülasyonlar ve yapay zeka üzerinden binlerce yıllık evrimsel sürecin test edildiğini düşünün. Ve o binlerce yılın ortaya koyduğu evrimsel gelişmenin kasıtlı mutasyonlarla birkaç nesilde yapıldığını… Tüylerim diken diken oldu.

13. Biyolojik/dijital arayüz devrimleri: Ekran? Yok canım! Klavye? Hadi oradan! Hala bu çağdışı şeyler mi yani? Nerede kaldı düşünerek iletişim kuracağımız evrensel bulut? Oraya gidiyoruz. Beklenmedik zıplamalı ilerlemelerle olacak bu gidiş.

14. Dijital toplumsal sözleşme: En kritik olan bu belki de. Yeni çağda kimler var olma hakkına sahip? İnsan hakları evrensel bildirgesi dijital dünyada geçerli mi? Yeni toplumun yeni kuralları neler olacak? Nasıl bir toplum istiyoruz?

Bu canlı kitap grubunda, hibrit toplumun yapısı üzerine ve o topluma bizi taşıyan dönüşüm ajanları üzerine iki alt kitap yer alacak. Ana kitapta bu iki konunun girişini yapmış olduk, alt kitaplarda detaylarına ineceğim.

Ama onları beklerken, bu iki alanda yayınlanmış iki kitabımı edinip okumanızı tavsiye ederim:

İnsanın buraya nereden geldiğini, teknolojinin günümüze etkisini ve gelecekteki çeşitli toplumsal yapıların olası durumlarını ele aldığımız ve Prof. Sinan Canan ile yazdığımız Dijital Gelecekte İnsan Kalmak ve daha önce de bahsettiğim eserim 24 Soruda Dijital Dönüşüm.