Öyle yetkinliklerimiz var ki bu yetkinlikler bir yandan acayip işimize yarıyor, bir yandan da bize çok köstek olabiliyor. Hikaye uydurmadaki evrensel başarımız bunun çok çarpıcı bir örneği. Her durumu kendimize açıklayabiliyoruz. İnsanlar katil olmayı bile, ya da diyelim ki istilacı bir şekilde bir yere savaş ilan etmeyi bile kendilerine çok güzel açıklayabiliyorlar. Hangi durumun içindeysek o durumu kendimize açıklayabiliyoruz. Dolayısıyla açıklama geliştirme kavramı, yanlışlanabilir açıklama geliştirip onu da deneye tabi tuttuğumuz zaman önem kazanıyor. Bilimsel yaklaşımı kişisel hayata nasıl uygulayabiliriz diye birkaç videodur konuşuyoruz.

Şimdi sıra geldi bu işin hipotezcilik kısmına. Yani gerçekten işimize yarayacak açıklamalar geliştirebilme becerisine. Bunu anlatırken Çevik Yaşam bağlamını daha fazla kurmam lazım. Çünkü kuşkucu gözlemcilik belki Çevik Yaşam’dan bağımsız olarak da yapılabilir ama gerçekten işe yarar, dönüştürücü hipotezleri yaşama uygulamak için Çevik Yaşam’ı daha bütüncül olarak kullanmak gerekiyor.

Yaşam Yaşayarak Yaşanır

Çevik Yaşam’ın temeli: Yaşam yaşayarak yaşanır. Yani kendi yaşamınızın içine girerek, yaşamdan öğrenerek, yaşarken yaşamı dönüştürmek. Bunu yapmak için de kendini, ortamla ilişkilerini, kullandığın yöntemleri daha iyi gözlemeyi getiriyor. Gözlemler sonucunda da bunlarla ilgili değişiklikler düşünmeyi ve bu değişiklikleri denemeyi getiriyor.

Bunu yaparken de kritik nokta, yaşama hafta olarak bakıyor Çevik Yaşam. Hafta olarak baktığımız zaman yaşama, bu açıklamaları yapmak için çok iyi bir yerimiz var: Haftanın kapanışı. Her haftamızı kapatıyoruz, muhabbetle kapatıyoruz ve sadece muhabbetle kapatıyoruz Çevik Yaşam’da. Yani kendimizi ölçüp biçmiyoruz, kendimizi azarlamıyoruz, kendimizi sigaya çekmiyoruz.

Yaptığımız şey şu: Haftaya başlarken yaşamı hafta olarak görüyoruz. Haftaya başlarken öngörülerimiz oluyor, plandan çok öngörü olarak bakıyoruz onlara. Hafta boyunca takip ediyoruz, gözlemler yapmış oluyoruz. Ve muhabbetli kapanışta benim öngörülerim nelerdi, gerçek ne oldu, buradaki çelişkiler ne, dolayısıyla açıklamalarımla ilgili nerelerde problem var, nerelerde yeni açıklama geliştirmem gerekiyor görmüş oluyorum.

Şimdi burada kritik nokta hangi açıklamalarımı ele almam gerektiğini anlayabilmem. Çünkü açıklama dediğimiz öyle bir, iki, üç, beş, on tane değil. Binlerce açıklamamız var. Her şeyle ilgili mini mikro inançlarımız var, bazı kocaman inançlarımız da var. Yaşamımızı asıl belirleyen mini mikro inançlar.

Her şey, yaşamımızın her adımı, her anı bu inançlarla ilişkili. Yola adımımızı atarken ne kadar temkinli attığımız konusu, daha önceki deneyimlerimize bağlı olarak edindiğimiz inançlarla ilintili. Dolayısıyla öyle her inancımdan her an kuşku duyacağım diye bir şey yok. Kuşkuculuk demek bu demek değil, kuşkuculuk bu değil. İşe yarar kuşkuculuk, işe yaramayan inançların, çalışmayan inançların hangileri olduğunu fark etmek ve bunlara kuşkulu bir şekilde yaklaşmak, gözlemler yapmaktır. Çünkü yaşamımız tüm inançlarımızı her an sorgulayabileceğimiz bir şekilde devam edemez.

Çevik Yaşam’da hafta boyunca gözlemler yapıp buradaki çelişkileri görebilmek bize odaklı bir şekilde açıklamalarımızdan hangileri çalışmıyor, inançlarımızdan hangilerini yeniden düşünmemiz gerekir gibi konuları spot ışıklarını üzerine düşürerek göstermiş oluyor. Haftama baktığımda neyin çalışmadığını artık görmeye başlıyorum.

Hikayeyi Değiştirmek

İşte şimdi kritik nokta geliyor: Yeni açıklama oluşturmak. Yeni açıklama oluştururken tüm yaşam biçimimi, ideolojimi, yaklaşımımı, her şeyimi toptan değiştireceğim şeklinde hareket ederseniz olmaz. Olmaması normal zaten de hiç olmaz. Yani deneye deneye de tekrar olmaz. Mesela bir tanesi şu olabilir, her şeye şöyle tepeden bakmak. Yani ben zaten başarısız bir insanım mesela. Ya böyle bir açıklama olabilir mi, hiç mi bir şey başarmadık şimdiye kadar. Bu tür etiket açıklamalar birler ve sıfırlar. Ben zaten sabırsız biriyim, ben zaten mükemmeliyetçi biriyim, ben zaten öfkeli biriyim, ben zaten hep başarılı olurum, ben zaten her şeyi hak ediyorum… Bunlar açıklama değil. Bunlar kocaman yaftalar. Yapmamız gereken, daha detay seviyelerde açıklamalara girmek ve bunlarla ilgili çalışmayanların yerlerine yenilerini koymaya başlamak.

Mesela diyelim ki kariyerimle ilgili, girişimimle ilgili ya da içinde olduğum ilişki ile ilgili bir şeyler beni mutsuz etmeye, huzursuz etmeye başladı. Çok yoğun değil henüz, bıçak kemiğe dayanmadı daha. Ama böyle bir midem vuruluyor, eskisi gibi değil bir şeyler. Burada acaba değişen ne, aksayan ne, bunu daha iyi hale getirmek için ne yapmam gerekir? Bunun üzerine makro olarak olayı gördüm. Ama daha mikro davranış seviyesinde, gelecek hafta bu haftadan farklı yapabileceğim, deneyebileceğim şeyler bağlamında bir açıklama geliştirmem gerekiyor.

Mesela ne olabilir, diyelim ki kariyerle ilgili düşünüyorum: Ya genel olarak ben böyle yaratıcı yenilikçi konulara daha fazla zaman ayırıyordum önceden. Şöyle bir senedir falan bunu ihmal ettim, yani rutine çok bindi galiba. Muhtemelen ondan huzursuz oluyorum.

Bakın odaklı, yanlışlanabilir bir açıklama yani bir hipotez oluşturulabilir burada.

Mesela diyebilirim ki iş yaşamında, yenilikçi konulara artık yeterince vakit ayırmadığımdan bu kariyerim için tehlike oluşturmaya başladı. Ve bu da beni huzursuz ediyor. Şimdi bu olası bir açıklama. Bu bir hipotez. Bunu ne yapmamız gerekiyor, deneye tabi tutmamız gerekiyor. Ve bu söylediğim şey açıklamayı böyle yaptığım zaman, hele de zaten Çevik Yaşam bağlamında yaşıyorsanız, hemen gelecek haftaya bununla ilgili 2-3 saatlik bir şey koyabilirsiniz. Şimdi diyelim ki tamam yenilikçi bir şeyler yapmakla ilgili işte 2-3 saatlik bir zaman dilimi koydum, ne koydum ama. Yenilikçi ne yapacağım? Keşif adımı koydum, yenilikçi ne yapabilirim diye araştırmak konusu koydum. 2-3 saat buna yapacağım. Şimdi diyelim ki o hafta bunu koydum ve gözledim ettim, yeni hafta bitti ve tekrar bakıyorum duruma. Bu 2-3 saatlik şeye hiç başlayamamışım. Aa, yani benim için problem buydu. Hipotez olarak söylemiştim ki ya yenilikçi şeylere yeterince vakit ayırmıyorum, ondan huzursuz oluyorum. Dolayısıyla yeni bir şey koydum, bunu keşfetmeyle ilgili bir adım koydum. Bunu yaparak bu huzursuzluğu giderecektim ama yapamadım. Ha niye yapamadım acaba diye düşünüp baktığımda, buradaki çelişkiden öğrenmeye çalıştığımda aa bir bakıyorum ki, ya işteki yoğunluğum çok artmış. O kadar çok şey üst üste üst üste almışım ki!

Mesela beklenmedik şeylerle ilgili 3-5 saat gidiyor herhalde diye düşünüyormuşum ama bu hafta 12 saat gitmiş. Dolayısıyla onu yapmaya vakit kalmamış. O zaman bu yoğunluk mu acaba beni rahatsız eden, işin yoğunlaşmış olması mı? Ama daha önce yoğun çalıştığım dönemler olmuştu, böyle huzursuzluk hissetmiyordum. Acil beklenmedik nitelikli işler 3-5 saat olur gibi öngörüyordum, 12 saat oldu bunun sebebi ne acaba, sorun burada mı? Böyle böyle, açıklamalarımı derinleştirdiğim zaman belki de fark edeceğim ki ihmal ettiğim işle ilgili bir konu var. Bu konu sarpa sarmaya başladı.

Mesela diyelim ki bu şu olabilir: Dışarıya yapılması için delege ettiğim bir iş var. Bu iş çok da sağlıklı bir şekilde yürümüyor, onunla ilgili sürekli aksamalar oluyor. Aslında hipotezim, yani öyle yenilikçi şeyler yapıp etmek yoğunlaşmak falan hiç bunlarla ilgili değil. O tekil işi yanlış bir dış ortağı delege etmiş olmakla ilgili bir sorun var. Acaba bundan mı diye bir hipotez kurdum ve bunu denedim. Mesela aynı işi geçici olarak başka bir dış ortağa verdim araştırarak ve çıtır çıtır yürümeye başladı iş. Ha sorun buradaymış, buradaki partneri, ortağımı değiştirdiğim zaman yaşamımdaki huzursuzluk kaynağı ortadan kalktı. Yine keyifle yaşamaya devam ediyorum. Bir yıldır da, bunu çok daha önce görüp, keyifli yaşamaya devam edebilirdim. İşte bunu yapabilmenin yolu arkadaşlar Çevik Yaşam’da. Kendi kişisel yaşamınıza bilimsel yaklaşımla bakabilirsiniz. Kuşkucu gözlemcilikle yaklaşıp yanlışlanabilir, odaklı açıklamalar yani hipotezlerle ilerleyip bunları deneyerek yaşamınızı hızlı bir şekilde dönüştürebilirsiniz Çevik Yaşam’la. Bu bağlama geçmek için Çevik Yaşam rehberi oynatma listemi ve Çevik Yaşam’a Giriş kitabımı hatırlatayım. Eğer bu bağlama geçmek sizin girişiminiz için, girişiminizin sağlığı için, kariyerinizin ilerlemesi için, kariyerinizin dönüşümü için çok kritikse; bu alana yatırım yapmamak size çok pahalıya mal olacaksa, o zaman birebir danışmanlık için de hemen temasa geçmeyi düşünebilirsiniz. Yorumlar üzerinden ya da mustafaacungil.com‘dan mesaj atarak bu konuda benimle iletişime geçebilirsiniz.