Ne yapmalı diye sorup dururuz kendimize ve çok önemli bir soru gibi görürüz. Oysa pek de işe yaradığı söylenemez. Şimdiye kadar çok kişi çok defa sordu ve çok azında işe yaradı. Çünkü aslında bakın çok güçlü bir teknik, Çevik Yaşam İlkelerinin en temellerinden bir tanesi. Önce ne diye sormayın. Önce niçin diye sorun. Sonra nasıl diye sorun. Sonra ne diye sorun. Bunu yaptığımız zaman eleyerek ilerlemiş oluruz, yönümüzü doğru bir şekilde belirlemiş oluruz ve ne yapmalı konusu daha net bir şekilde ortaya çıkar.

Neden önce Niçin?

Niçin konusunu genelde düşünmemek, yaşamınıza bakmamak anlamına da geliyor, ezbere yaşamak anlamına geliyor. Gerçekten yaşamımı değiştirmek, dönüştürmek, yaşamımdan tatmin sağlamak istiyorsam, sorunlarda, elde etmek istediğim şeylerde, her şeyde, kayda değer önemli konularda önce niçin diye sormalıyım. Ben bunu niçin istiyorum, ben bunu niçin yapıyorum, ben bunu niçin yapamıyorum? Bu ilişki niçin yürümüyor? Bu işe giderken ne için ayağım geri geri gidiyor?

Bunları kendimize sormaya başladığımız zaman, bir kere sorup da hemen akla gelen cevaba kanmadan, tekrar tekrar sorduğumuz zaman çok enteresan şeyler karşımıza çıkabilir. Çevik Yaşam danışmanlıklarında çok kullandığım bir taktiktir bu ve inanılmaz yollar açmıştır. Mesela şöyle şeyler mümkün. Çevik Yaşam’da hafta olarak yaşıyoruz yaşamı. Hafta için öngördüğümüz şeyler oluyor ve sonuçlarımız oluyor. Yani o hafta içinde öngördüğümüz bir şeyi yapamadık, mesela diyelim ki başlayamadıklarımız. Neye başlayamadık? Bu o kadar önemli bir böyle spot ışığı oluyor ki. Çok fazla kişiyle danışmanlık çalışmalarım oluyor ve bunlar çok farklı ekollerden, yaşlardan, durumlardan insanlar. Çok büyük girişimlerin sahibi olan, şirket sahibi konumunda olan insan da var. Öte yandan emekliliğe hazırlanmaya çalışan insan da var. Ya da yaşamındaki belirli bir problemi aşmaya çalışan, belirli yaş dönemlerinde, farklı farklı yaş dönemlerinde insanlar var. Bunların tamamı için şu çok kritik bir olgu oluyor.

Niçin başlayamadığınız çok şey söyler

Haftaya ne almaya çalışıyorum. Bu almaya çalıştığım şeylerden, başlayamadıklarım neler? Yarım kalanlar neler? Süresi ciddi bir şekilde şaşanlar neler? Ve duygu durumu olarak iz bırakanlar neler? Herhangi bir yaşamda, bir haftada buna baktığınız zaman zaten spot ışıkları tak tak tak oralara düşüyor. Şimdi burada yapılması gereken işte bodoslama saldırmak değil.

Diyelim ki başlayamadığım bir şey var, yapayım bunu kesin yapmam lazım, hadi şöyle koyayım falan, değil. Bunu niçin yapamadım, niçin başlayamadım buna? Buna baktığım zaman önce şu ortaya çıkıyor. Bir şey koydum başlayamadım, aslında ya iki saatlik bir şeydi, başlayabilmem lazım, yapabileceğimi de düşünüyorum. Niye başlayamadım? Genellikle ilk önce yoğunluktan cevabı ortaya çıkıyor. Ne için buna başlayamadım? Yoğunluktan. Şimdi bunu aslında gerçekten öyle mi, mesela ikinci niçin sorusu şu olabilir. Tamam yoğunluktan buna başlayamadım ama ya bir sürü şey vardı haftanın içerisinde. Niye buna başlayamadım? Tamam yoğunluktan başlayamadım ama yoğunluk durumunda bakın ikinci niçin sorusu geliyor, yoğunluk durumunda terk ettiğim, bıraktığım, başlamadığım neden bu oldu? Neden bunu seçtim? Ne için bunu seçtim, bakın olayı aydınlatmaya doğru giden ikinci bir niçin sorusu.

Önce güçlü bir niçine ulaşın

Buraya güçlü bir cevap alabilmek için ama biraz durabilmek, biraz nefes alabilmek gerekiyor. O yüzden danışanlar genelde ilk hafta, ilk karşılarına çıktığında bu ikinci soruya gelemiyorlar, onun yerine şunu yapıyoruz. Bununla ilgili videolarım da olmuştu. Bilimsel yaklaşım hatırlayın. Bilimsel yaklaşımla yaptığım, kuşkucu gözlemle yaptığım açıklama, hipotez ne, yoğunluktan dolayı bunu yapamadım. O zaman ne yapabilirim, test edebilirim, bunu deneye tabi tutabilirim. Bir sonraki hafta yoğunluğu azaltırım, haftayı seyreltirim, bakalım bu sefer gerçekten yoğunluğu azalttığımda bunu yapabiliyor muyum? Eğer gerçekten sorun yoğunlukla ilgili ise muhtemelen tamam sorun olmadan o işi yapabileceğim demektir. Ama durumların çoğunda, neredeyse her zaman, seyrelttiğim halde yine başlayamam ona. Ya da başladığım halde yarım kalır. Ya da ilerlettiğim halde bir huzursuzluk kaplar içimi. Çünkü işte o birinci niçin sorusu yeterince güçlü bir cevap vermiyor. İkinci niçine gelmemiz gerekli.

Yani ilk hafta yaptıysam eğer dedim ki ya tamam yoğunluktan başlayamadım ama niye bunu seçtim başlamamak için. İkinci hafta deneyip gördüysem dedim ki, ya tamam seyrelttim ama yine de başlayamadım, niye hala başlayamıyorum buna. Niçin hala buna başlayamıyorum diye sordum. Bu sefer ortaya daha gerçekçi cevaplar çıkmaya başlar. Mesela ne olabilir? Bu işin bana göre uygun olmadığını düşünüyor olabilirim. O işi yapmaya hazır hissetmiyor olabilirim. O işi o şekilde yapmamın bana zararı dokunacak bir yönü olabilir. İşte niçinleri tekrar tekrar sorduğum zaman, yolum açılmaya başlar. Gerçekten görmeye başlarım. Yaşamımızdaki kritik konulara niçin diye sormazsak, gözlerimiz bağlı yolculuk yapıyoruz ve uçurum kenarında yürüyoruz demektir. O sormadığımız niçinler dönüp dolaşıp boğazımıza yapışır ve gerçekten yaşamımızı tehdit eder hale gelirler.

Sorguyu muhabbetle derinleştirin

Peki diyelim ki niçin, niçin, niçin diye sorduk. Güçlü bir cevaba denk geldik. Mesela dedim ki ya bu işe niye başlayamadım? Çünkü yeterince vaktim yoktu, yoğunluk vardı. Acaba ondan mı, yoğunluk durumunda niye bunu bırakmayı tercih ettim o zaman diye sordum. Ha baktım, ya bu konuda yeniyim o kadar usta değilim, kendimi usta hissetmiyorum, o yüzden başlamamış olabilirim. Acaba gerçekten usta hissetmediğim için mi başlamadım? Bakıyorum son zamanlarda usta hissetmediğim halde başladığım bir takım başka şeyler var. Ne için usta hissetmediğim zaman geri duruyorum bundan? Başka şeylerde usta hissetmediğim halde, önceki videolardan hatırlayın, yapmanın yolu yapmaktır, onun da yolu yapamamaktır, kaçınmıyorum, yapmaya çalışıyorum. Bunda usta hissetmediğim için niye geride duruyorum. Buna baktığım zaman daha derinde başka bir cevap çıkacak.

Mesela diyelim ki cevap şu olsun. Ya bu bana göre mi çok emin değilim galiba. Bunu yapmayı gerçekten istemiyor olabilirim. Şimdi niçinin cevabı olarak bunun olduğunu düşünelim. Bunu denemeye değer gibi gözüküyor. Ama şunu da sorabilirim. Niçin istemiyor olabilirim? Ya bu benim isteğim mi, değil mi? Bunu gerçekten istemiyor olma ihtimalim var mı, niçin istemiyor olabilirim? Bunu sorduğum zaman da belki karşıma şu çıkacak. Ya ben aslında insanların bana uygun gördüğü şeyleri üstüme kalıp kalıp alıp onları uygulamaya çalışıyorum. Benim için gerçekten iyi midir, değil midir diye düşünmüyormuşum meğer. Belki bunu fark edeceğim. Şimdi bakın üzerinde durulabilecek çok sağlam bir şey ortaya çıktı. O zaman nasıl davranmalıyım? Bu niçin cevabı artık, güçlü bir niçin cevabıyla karşı karşıya geldik.

Sıra nasılda

Nasıl davranmalıyım? Kendi isteklerimi ve başkalarının isteklerini ayrıştırabilecek şekilde bir yaklaşımla davranmalıyım. Bakın niçin görmemi sağladı, stratejiyi ortaya çıkardı. Nasıl taktiği ortaya çıkardı. O zaman ne yapmalıyım? Bu haftaya, önümdeki ilk haftaya gerçekten kendim istediğimi düşündüğüm, dürtülerden bağımsız olarak, çevresel etkilerden bağımsız olarak, bana biçilen kalıplardan bağımsız olarak, kendim için istediğimi düşündüğüm bir şey keşfetmeye çalışabilirim. Bakın ne yapmam gerektiği ortaya çıktı ve ilk başta yapamadığım şeyin üstüne bodoslama gitme cevabından çok farklı bir cevap ortaya çıktı. Bakın taktik basit, birkaç örnek üzerinden de yapılandırdım ama kendi yaşamınızda uygulamadan bunu gerçekten anlayamazsınız o yüzden belki burayı dönüp dönüp tekrar tekrar dinleyerek kendi yaşamınızda uygulamaya çalışın. Örneği üzerinde yapılandırmaya çalışın. Bir hafta deneyin, görün. Tekrar gelin, burayı tekrar dinleyin, tekrar düşünün. Bu taktiği bir şekilde geliştirin.

Ne yapıyoruz? Niçin diye soruyoruz? Cevaba tekrar niçin diye soruyoruz? Cevaba tekrar niçin diye soruyoruz ve bu tekrar niçin diye sormalarımıza biraz şeytanın avukatlığını yapıyoruz. Bu cevap yeterince güçlü bir cevap mı? Onu sarsmaya çalışıyoruz. İlk koyduğumuz çat yıkıldı, ikincisi yıkıldı, üçüncüsü yıkıldı. Dördüncüde, beşincide öyle bir niçin cevabına geldim ki baya sağlam yerinde duruyor. Bu cevap üzerinden bir şeyler yapabilirim.

Açıklamalar yıkılınca, yeniden sorgu

O zaman ne yapacağım? O niçinin doğru olduğunu varsayıp bu niçine göre bir nasıl sorusu soracağım. Strateji buysa taktik olarak nasıl davranmam gerekiyor? Onu belirleyeceğim ve sonra, ne diye soracağım. Niçinin cevabından emin olduğumda, ona göre nasıldı sorup ondan da emin olduğumda, nasılı da sorgulamam gerekebilir, ne yapmalı konusu net bir şekilde ortaya çıkacaktır.

Sonra ne yapacağım, işe yarıyorsa tamam güzel, bu yolda devam. Ama diyelim ki ne yapmalıyla ilgili yaptığım deney işe yaramadı gibi gözüküyor. Bir yerde hata var, dönüp bakacağım, nasıl da mı sorun var. Nasıl da sorun varsa, o zaman nasılı değiştireceğim. Ona göre ne yapmam gerektiğini belirleyeceğim. Tekrar denedim, yine olmadı. Döndüm baktım, ya aslında nasıl da sorun varmış o zaman döneceğim tekrar niçine geleceğim. Bu niçin o kadar güçlü değil, artık bununla ilgili deneysel bilgim var, kendimle ilgili veriye dayalı, deneyime dayalı, yaşama dayalı, deneye dayalı fikir var. O niçin cevabı sağlam değil. Yıkacağım onu, ona tekrar niçin diye soracağım, bir başkasına geleceğim.

Bu teknik, yaşam boyu size sermaye olur

Burası karışık gibi geliyor olabilir ama örneklendirmek de çok uygun değil. Çünkü benim anlatacağım örnek dışarıdan bir örnek olur. Sizin için kendi yaşamınızda, doğrudan kullanabileceğiniz örnekler üzerinde bu taktiği deneyin. Niçin diye sorun, tekrar niçin diye sorun, tekrar tekrar sorun. Ta ki güçlü bir niçin cevabı ayakta kalana kadar. O niçine dayalı bir nasılı sorun, o nasıla dayalı bir ne sorun ve ne ile ilerlemeye başlayın. Sorun yaşadığınızda nasılınızı sorgulayın. O güçlü kalıyorsa neyi değiştirin. Tekrar sorun yaşadınız, o zaman nasılı sorgulayın ve niçini yıkıp daha temel bir yere doğru uzanın.

Bu, yaşamınız boyunca kullanabileceğiniz, her devrinizde, her döneminizde, her yaşınızda, her türlü ortamınızda çok işinize yarayacak bir taktik. Kullanmakta zorluklarla karşılaşıyorsanız eğer Çevik Yaşam Rehberi oynatma listemi deneyebilirsiniz. Onunla birlikte Çevik Yaşam’ın genelini yaşamınızın içine alarak bu taktiği daha iyi kullanıyor olabilirsiniz. Eğer zaten Çevik Yaşam’ı belirli ölçüde kullanıyorsanız, bu taktikte biraz bir şeyler yaptıysanız, faydalarını da gördüyseniz ama ilerlemekte zorluk çekiyorsanız o zaman bireysel danışmanlığı da düşünmek, birkaç oturum sizin yolunuzu bir hayli açabilir. Önce niçin, sonra nasıl, sonra ne.