Üç Vadiden Kendine Yolculuk · Bölüm 33/96
Genel rahatlık, kaybettiğimizde yaşamımızın birçok alanını zorlaştıran temel bir hâldir. Onu sık sık kaybediyorsak, özellikle de yıllardır gerçek anlamda rahatlamadığımızı fark ediyorsak, mesele tek bir sorun olmayabilir. Bazen derdi çok olanın asıl derdi çokluktur.
*
Genel rahatlıktan uzak yaşayan insanın stresi yükselir. İşi çokken yetiştirme telaşı, işi azken huzursuzluk, bunlar yoksa kaygı devreye girer. Zihin sürekli bir şeyleri taşır; ama ne taşıdığını her zaman seçemez.
Böyle bir zihin öğrenmeye, önceliklendirmeye ve odaklanmaya kolay kolay açılamaz. İç konuşma tıkanır; rahatlatıcı, yol gösterici ya da ayar yapıcı iç sesler bile kalabalığın altında bastırılır. Küçük işler bile gereğinden fazla yük gibi görünmeye başlar.
Oysa rahatlama, önceliklendirme, kendini dinleme, bazı yükleri bir süreliğine kenara koyma ve dikkati bir işe verme, insanda zaten bulunan temel yaşam becerileridir. Sorun çoğu zaman bu becerilerin yokluğu değil; üzerlerinin örtülmesi, yollarının tıkanmasıdır.
Bu tıkanıklığın sebeplerinden biri, toplumun, işin, ilişkilerin, iç seslerin ve beklentilerin üzerimize yığdığı baskılarla baş başa kalmamızdır. Her şeyi aynı anda odağımızda tutmaya çalışırız. Her şeye aynı anda cevap vermek isteriz. Her konuyu aynı anda bilinçte taşımaya kalkarız.
Sonra da rahatlayamadığımız bir gerginliğin içinde yıpranırız. Bu durumda rahatlamaya çalışmak bile ek bir gerginlik kaynağı haline gelebilir. Oysa belki de rahatlamaya çalışmak yerine, rahatlamayı doğal olarak mümkün kılacak süreci kurmamız gerekir.
Girişte sonuçlara doğrudan yüklenmenin çoğu zaman işe yaramadığını konuşmuştuk. Sonuçları girdiler ve süreçler belirler. Rahatlık da böyledir. “Rahatlamalıyım” diye kendimizi zorlamak yerine, rahatlamayı doğurabilecek bir iç düzen kurabiliriz.
Bu süreci üç adımda düşünebiliriz:
Toplu uzaklaştırma.
İç iletişim.
Zamansal ayrıştırma.
İlk adım, üzerimizdeki yükleri bir süreliğine uzaklaştırmaktır.
Görsel canlandırmayla çalışabiliyorsanız, üzerinizdeki yükleri indirdiğinizi ve bulunduğunuz yerin dışına gönderdiğinizi hayal edebilirsiniz. Odanın dışına, evin dışına, sokağın sonuna, başka bir semte… Neresi sizin için çalışıyorsa.
Bunu tek tek yapmak zorunda değilsiniz. Bazen yükleri topluca uzaklaştırmak daha kolaydır. Zihninizde, bedeninizde, omuzlarınızda, üstünüzde ne taşıyorsanız; bir süreliğine sizden uzaklaşmalarına izin verin.
Bazıları kalabilir. Önemli değil.
Her yük bugün bırakılmak zorunda değildir. Bazıları yalnızca fark edilmek ister. Bazıları için zaman gerekir. Bazıları için başka bir çalışma gerekir. Eğer uzaklaştırmaya çalıştığınız bir yük sizi daha da huzursuz ediyorsa, onu zorla göndermeyin. İstediği mesafede dursun. Burada amaç kendimizi zorlamak değil; mümkün olduğu kadar alan açmaktır.
Afantsanız, yani zihninizde bilinçli görsel canlandırma yapamıyorsanız, bu uygulamayı görüntülerle yapmanız gerekmez. Metaforik yörüngelerle çalışabilirsiniz. Üzerinizdeki yüklerin size çok yakın duran yörüngelerden daha uzağa geçmesini isteyebilirsiniz. İsterseniz bunu basitçe bir kâğıda da çizebilirsiniz: merkezde siz, çevrenizde halkalar, farklı yörüngelerde farklı yükler. Bir afant için ana çalışma zihinsel görselleştirme üzerinden olmak zorunda değildir; yüklerin biraz ayrıldığını kavramsal olarak kurmak bile yeterli bir başlangıç olabilir.
Bu toplu uzaklaştırma işe yaradığında, stresin biraz hafiflediğini, telaşın azaldığını, kaygının yumuşadığını fark edebilirsiniz. Belki zihniniz biraz açılır. Belki içinizdeki sesleri daha iyi duyarsınız. Belki yalnızca omuzlarınızda küçük bir ferahlama olur. Küçük olması sorun değildir. Azıcık rahatlama bile, yolun açılmaya başladığını gösterir.
Hiçbir şeyi uzaklaştıramadığınızı hissediyorsanız, burada da kendinize yüklenmeyin. Bu da bir bilgidir. Belki bazı yükleri bir anlığına bile bırakamayacağınızı söyleyen güçlü zihinsel modelleriniz vardır. Belki kontrolü bırakırsanız dağılacağınızı sanan bir iç ses çalışıyordur. Belki de bazı konular, şu an toplu uzaklaştırmayla değil, daha özel bir çalışmayla ele alınmayı bekliyordur.
İkinci adım, iç iletişimdir.
Yükleri biraz uzaklaştırdıktan sonra içinizi yoklayın. Şu anda gerçekten neye ihtiyaç var? Şu an yapmayı planladığınız şey dışında aciliyet hissi taşıyan başka bir konu var mı? İçinizde “önce buna bak” diyen bir taraf var mı? Ya da tam tersine, siz çalışmaya hazırlanırken içinizde dinlenmek, eğlenmek, yürümek, yemek yemek, susmak, biriyle konuşmak isteyen bir taraf mı var?
Bu sorulara her zaman açık cümlelerle cevap gelmeyebilir.
Görsel canlandırmayla çalışanlar için bu, iç meclisle görüntü eşlikli bir sohbet gibi olabilir. Görsel canlandırması zayıf olanlar ya da afantlar içinse bu daha çok iç telkin, duygu yoklama, bedensel hisleri dinleme, kavramsal ayrım yapma ya da yalnızca sessizce “şu an ne var?” diye sorma biçiminde yaşanabilir.
Konuşma gelmiyorsa dinleyin. Dinleme gelmiyorsa hissedin. His de belirsizse, belirsizliği fark edin.
İç iletişim, her zaman net cevap almak değildir. Bazen yalnızca içimizdeki kalabalığın biraz görünür hâle gelmesidir.
Bu tür içe dönüşler zamanla önceliklendirme becerisini güçlendirir. Çünkü yaşamın hızına uyumlu, hızlı ve gerçekçi önceliklendirme çoğu zaman yalnızca dış listelerle olmaz. İç dünyanın neyi taşıdığını da duymak gerekir.
Üçüncü adım, zamansal ayrıştırmadır.
İç iletişimden sonra sıradaki işi seçeriz. Belki başta düşündüğümüz işle devam ederiz. Belki başka bir şeyin daha önemli olduğunu fark ederiz. Belki de önce dinlenmemiz gerektiğini görürüz.
Sonra seçtiğimiz işe belirli bir zaman ayırırız. Önümüzdeki on dakika, yarım saat ya da uygun gördüğümüz başka bir süre boyunca yalnızca bu işle ilgilenmeye niyet ederiz. Bütün hayatı değil, bütün sorunları değil, bütün beklentileri değil; yalnızca bu küçük zaman dilimini ve bu işi ele alırız.
Zamansal ayrıştırma bize şunu söyler: Her şeyi şimdi yapmak zorunda değilim. Ama şimdi bir şeyi yapabilirim.
Bu yaklaşım, bir kez yapıp bırakmak için değildir. Bir işi bitirip başka bir işe geçtiğimizde, çalışırken kafamız karıştığında, yükler yeniden üstümüze yığıldığında, aynı üç adımı yeniden yoklayabiliriz:
Yükleri biraz uzaklaştır.
İçini dinle.
Şu zaman dilimini şu işe ayır.
Tekrarlandıkça bu iç ayar daha doğal çalışmaya başlar. Nasıl yürürken her adımı bilinçli olarak yönetmiyorsak, zamanla bu geçişler de daha kendiliğinden hâle gelebilir.
En zorlu işlerle başlamak zorunda değilsiniz. Önce kolay ve risksiz zamanlarda deneyin. Küçük yüklerle, küçük zaman dilimleriyle, küçük rahatlamalarla başlayın. Beceri güçlendikçe daha zor alanlara taşıyabilirsiniz.
Bu yaklaşım yerleştiğinde, genel stres seviyesi azalabilir. Sorunlu durumlarda stres daha tolere edilebilir hâle gelebilir. Telaş ve kaygı yumuşayabilir. Öğrenme modu açılabilir. İç iletişim güçlenebilir. Önceliklendirme ve odaklanma daha iyi çalışmaya başlayabilir.
Ama en önemlisi şudur: Yüklerinizle aranızda ilk mesafe oluşmaya başlar.
Her şeyi aynı anda sırtımızda taşımak zorunda olmadığınızı görünce, mükemmeliyetçilikle çalışmak için de daha geniş bir alan açılır. Genel rahatlama bize bu alanı verir.
Şimdi, tekil konularla nasıl rahatlayabileceğimize bakalım.
← TOPLUMLA ÇATIŞMA VE SERBEST İŞLEVSELLİK | İçindekiler | ÖZEL RAHATLAMA →
© 2026 Mustafa Acungil. Tüm hakları saklıdır. Bu kitap web sitesinde ücretsiz okunması için sunulur ve zaman zaman güncellenebilir (canlı kitap · Sürüm: 2026-07). Bağlantıyı paylaşmakta özgürsünüz; metni kopyalayıp başka yerde yayımlamak izne tabidir. Ayrıntı → Haklar ve Kullanım.
