Üç Vadiden Kendine Yolculuk · Bölüm 81/96
Motivasyonu nelerin beslediğini, nelerin boşa tükettiğini, motivasyonun nerelerde iyi işlediğini ve nerelerde kaybolduğunu ayırt etmek gerekir. Dipteki çamur, boruların çeperlerindeki daralmalar, görünmez çatlaklar… Bunlar havuzun kapasitesini fark ettirmeden tüketir. Kolayından ve faydalısından başlayarak fazlalıkları, bozuklukları ve gereksiz yükleri ayıkladığımızda, motivasyon havuzumuz yeniden canlanmaya başlar.
*
Yaşamdaysak, çalışan bir motivasyon sistemimiz vardır. Bazen zayıf çalışır, bazen tıkanır, bazen yanlış yerlere akar, bazen de varlığını neredeyse hiç hissettirmez. Ama yine de bir sistem vardır. Bizi yataktan kaldıran, bir şeylere yönelten, bazı şeylerden uzaklaştıran, bazı ihtiyaçları haber veren, yaşamla bağımızı sürdüren bir iç işleyiş çalışmaya devam eder.
Ama çalışan bir sistemin olması, onun yeterince iyi çalıştığı anlamına gelmez.
Motivasyon sistemimizin mevcut hâlinden hoşnut olmayabiliriz. Zaten bu yüzden onu okumaya başladık. Havuza ne geliyor, ne gidiyor, nerede sızıyor, nerede daralıyor, nerede etkisini kaybediyor diye baktık.
Şimdi sıra ilk müdahaleye geliyor: ayıklama.
Bir sistemi iyileştirmek yalnızca yeni şeyler eklemekle olmaz. Çoğu zaman tam tersi geçerlidir: Bir şey çıkarmadan yeniyi eklemeye bile yer açamayız.
Bunu basit bir örnekle düşünelim. Bir işi tamamlamak için A, B, C, D, E alt adımlarını yaptığımızı varsayalım. Sonuç +30 olsun. Daha yakından bakınca C’nin etkisiz, D’nin ise gereksiz ve hatta −50 etkili olduğunu fark ediyoruz.
C ve D’yi çıkarırsak ne olur?
A, B ve E’yi yaparak +80 elde ederiz. Üstelik beş parça iş yerine üç parça iş yaparak.
Bazen iyileşme, daha fazlasını yapmakla değil, yanlış parçaları çıkarmakla başlar.
Aynı kural gündelik hayatta da geçerlidir. Diyelim ki bir aile ziyaretinde bizi rahatsız eden şeyin deneyimin kendisi değil, süresi olduğunu gördük. Sabah gitmek yerine bir kısmına katılmak, ziyareti daha taşınabilir hâle getirebilir. Böylece ilişki korunur, yük azalır, motivasyon havuzu gereksiz yere boşalmaz.
Bu bir ayıklamadır.
Ayıklama, her şeyi kesip atmak değildir. Bazen süreyi azaltmaktır. Bazen sıklığı düşürmektir. Bazen bir görevi devretmektir. Bazen bir beklentiye sınır koymaktır. Bazen bir uğraşın yalnızca işe yarayan kısmını bırakıp geri kalanını çıkarmaktır.
Bu yüzden ayıklama, motivasyon sisteminde yükte hafif ama pahada ağır bir müdahaledir.
Küçük bir şeyi çıkarırız; büyük bir rahatlama oluşur.
Az bir yük indiririz; hareket kolaylaşır.
Bir sızıntıyı kapatırız; havuz kendini toparlamaya başlar.
Bir gereksiz adımı kaldırırız; aynı kapasiteyle daha yüksek etki alırız.
Motivasyon sistemini iyileştirmenin yolu temel olarak ayıklamak, eklemek ve dönüştürmekten geçer. Ama ilk hamle çoğu kez ayıklamadır. Çünkü ayıklama, yeni kaynak üretmeden mevcut kaynağı geri kazandırır.
Şimdi bunu daha sistematik biçimde nasıl yapabileceğimize bakalım.
← KAPASİTE VE ETKİSİ | İçindekiler | GENEL RAHATLAMA VE MOTİVASYON →
© 2026 Mustafa Acungil. Tüm hakları saklıdır. Bu kitap web sitesinde ücretsiz okunması için sunulur ve zaman zaman güncellenebilir (canlı kitap · Sürüm: 2026-07). Bağlantıyı paylaşmakta özgürsünüz; metni kopyalayıp başka yerde yayımlamak izne tabidir. Ayrıntı → Haklar ve Kullanım.
