Elmayı Gördün Mü? · Sayfa 7/33
Hangi dönemleri, hangi detayları nasıl hatırladığım bazen kendime de başkalarına da problem olur. Hafızam kimi zaman bulutlu, kimi zaman da kristal netliğindedir. Afant olduğumu öğrendikten sonra hatırladıklarımın ve hatırlayamadıklarımın doğasını daha iyi anlamaya başladım. Bazı şeyleri çok net hatırlıyorum, ama diğer şeyler birer iz gibi kayıp gidiyor.
Mesela ilkokul öncesinden neredeyse hiçbir şey hatırlamıyorum. Birkaç rüya ve birkaç anı var, ama onların benim gerçek hatıralarım mı yoksa büyüklerimin bana tekrar tekrar anlattıkları şeyler mi olduğunu tam olarak ayırt edemiyorum. Hatırladığım anılar, aslında onların bana sürekli anlattığı hikayelerden ibaret olabilir.
İlkokul dönemime dair anılarım da oldukça kısıtlı. Çocukluk yıllarımın çoğunu neden bu kadar az hatırladığıma yıllar boyunca anlam veremedim. Hafızamdaki bu eksikliğin, bir tür travmayı örtbas etme mekanizması olduğunu düşündüğüm zamanlar oldu. Hafızamın, zorlu anıları bilinçaltıma ittiğini varsaydım. Ancak, bu eksiklik tamamen başka bir sebepten kaynaklanıyor olabilir: Afantazi.
Bir rastlantı sonucu bunu fark ettim. Sosyal medyada bağlantıda olduğum bir lise arkadaşımla uzun zaman sonra buluştuk. Sohbet sırasında, lise yıllarında onlara etüt abiliği yaptığımı öğrendim. Oysaki ben bu görevi tamamen unutmuşum. Yatılı okuldayken sabahları ve akşamları etüt yapardık. Ancak, üst dönemlerden gelen öğrencilerin alt dönemlere gözetmenlik yaptığı bir sistem olduğunu hiç hatırlamıyordum. Bana bu anıyı anlattığında, sanki hiç yaşamamışım gibi hissettim. Zihnimde bu olaydan tek bir iz dahi yoktu. Ama bu anı, gerçekti; sadece benim bilincimde değil.
Bu tür örnekler, hafızamın nasıl çalıştığını daha iyi anlamama yardımcı oldu. Mesela sık kullandığım eşyaların yerlerini çok iyi hatırlarım. Ancak bir şeyi alışılmışın dışında bir yere koyarsam, nereye koyduğumu zihnimde canlandıramam. Görselleştirme yapamadığım için, bu hatırlama sürecini yalnızca tahminlerle yürütürüm. Arabayı park ettiğim yeri, eğer akşamdan zihnimde kodlamamışsam, ertesi gün bulmakta zorlanabilirim. Bütün bu basit hatırlama süreçlerinde bile, görsel bir iz ya da somut bir görüntü olmadan zihnimde bir yol bulmaya çalışırım.
Oysa yıllarca veri ve yazılım üzerine çalıştığım işte, hafızam mükemmel işliyordu. Analiz toplantılarında, projelerde hafızaya dayanan pek çok konuda oldukça başarılıydım. Ama işin ilginci, o toplantılarda kimin ne giydiğini, saçının uzunluğunu ya da göz rengini hatırlamaya gelince, net bir cevap veremem. Önemli olarak işaretlediğim detayları ve örüntüleri, ilişkileri hatırlıyorum çünkü soyut düşünceler ve örüntüler zihnimde daha güçlü yankı buluyor.
Afantazide hafızanın tipik işleyişi de buna benzer. Görselleştirme yapamam, ama örüntüler ve soyut kavramlarla hatırlarım. Olayların nasıl geliştiği, bilgiler arasındaki bağlantılar benim hafıza dünyamda yer eder. Önemli bulduğum, zihnimdeki diğer konularla bağlantılı olan bilgileri not almadan hatırlayabilirim. Ancak, kayda değer görmediğim ya da zihnimde soyut bir yapı oluşturmayan detaylar boşlukta kalır ve kaybolur.
*******
**Afant zihni, görsellerin değil, kavramların dünyasında gezinir.**
*******
YouTube videolarımda anlattıklarım sayesinde birçok insan afant olduklarını keşfetti. Görselleştirme yapamadıklarını fark edenler, hafızalarının da afantazya nedeniyle farklı çalıştığını anladılar. Herkesin deneyimi birebir aynı olmasa da, afantların hafıza süreçlerinde benzer paternler görülebiliyor. Kimi afantlar, görsel hafızaları olmamasına rağmen detayları çok iyi hatırlayabiliyor. Bazıları ise, zihinlerini zorlayarak ve doğalarına aykırı bir şekilde hafızalarını şekillendirmeye çalıştıklarından, işlevsel eksiklikler yaşayabiliyorlar.
Bu kitap bilimsel bir iddiada bulunmuyor; kendi deneyimlerimi ve yaşamımı paylaşıyorum. Siz de bu detaylardan kendiniz için işaretler bulabilirsiniz, ancak kendi yaşamınıza ve deneyiminize uygularken dikkatli olmanızı tavsiye ederim. Herkesin afantazi deneyimi farklıdır. Önemli olan, kendi zihinsel yapınızı keşfetmek ve anlamaktır.
← ANESTEZİSİZ AMELİYAT | İçindekiler | AFANTSAK NE OLMUŞ? →
© 2024, 2026 Mustafa Acungil. Tüm hakları saklıdır. Bu kitap web sitesinde ücretsiz okunması için sunulur ve zaman zaman güncellenebilir (canlı kitap · Sürüm: 2026-08). Bağlantıyı paylaşmakta özgürsünüz; metni kopyalayıp başka yerde yayımlamak izne tabidir. Ayrıntı → Haklar ve Kullanım.
