Üç Vadiden Kendine Yolculuk · Bölüm 84/96
Motivasyonu tüketen kalabalığı biraz azalttık; havuzumuz nefes aldı. Tekil zorluklarda motivasyonu daha dikkatli kullanmayı da gördük. Ama yine de savrulmalar bitmez. Çünkü motivasyon yalnızca yükler ve görevlerle ilgili değildir; içimizdeki tarafların birbirleriyle nasıl konuştuğuyla da ilgilidir. Bu çatışmanın en köklülerinden “Bir şey yapmalı” ile “Ne gerek var” arasındaki çatışmadır.
*
Motivasyon azlığı kadar kontrolsüz motivasyon da zararlı olabilir; hatta kimi zaman çok daha zararlı. Pek çok büyük problemimizin kökeninde, geçmişte fazla, aceleci ya da yönsüz bir motivasyonla giriştiğimiz yanlış işler bulunur. Yani “hiçbir şey yapmamak” kadar, “mutlaka bir şey yapmalıyım” diye tutturmak da bizi çıkmaza sürükleyebilir.
Peki hangisi doğru?
Aslında ikisi de bağlama göre doğru, bağlama göre yanlıştır. “Bir şey yapmalı” tarafı yaşamla temas kurmak, hareket etmek, denemek, üretmek, değiştirmek ister. “Ne gerek var” tarafı ise çoğu zaman yükü, riski, israfı, gereksiz çabayı ve yanlış zamanı görür.
Bu iki kutup, daha önce konuştuğumuz muhabbetli çatışmanın doğal taraflarıdır. Motivasyonu sağlıklı taşıyabilmek için, bu iki tarafın birbirini susturması değil, birbirini duyması gerekir.
Bir taraf sürekli “yap” derse, yaşam gereksiz girişimlerle dolar.
Diğer taraf sürekli “ne gerek var” derse, yaşam daralır.
Biri hareketi getirir. Diğeri ölçüyü sorar.
Biri kapıyı aralar. Diğeri eşiği yoklar.
Biri “haydi” der. Diğeri “hangi bedelle?” diye sorar.
Bu iki taraf birbirini duymadığında, aktiflik ve pasiflik arasında savrulmalar yaşarız. Bir dönem gereğinden fazla atılır, sonra yorulup tamamen geri çekiliriz. Bir dönem her şeye yönelir, sonra “hiçbir şey yapmayayım” noktasına geliriz. Motivasyon havuzu da bu savrulmalarda bir dolar bir boşalır; ama sağlıklı bir düzen kuramaz.
Muhabbetli çatışma burada devreye girer.
İçimizdeki “bir şey yapmalı” tarafıyla “ne gerek var” tarafını aynı masaya oturtmaya çalışırız. Uzlaşmaları şart değildir. Zaten her zaman uzlaşamazlar; çünkü karakterleri farklıdır. Ama birbirlerinin varlığını kabul ettiklerinde, içimizde diplomatik bir temas başlar.
O zaman “bir şey yapmalı” tarafı yalnızca aceleci bir itki olmaktan çıkar; getirdiği çağrıyı anlatabilir.
“Burada bir imkân var.”
“Bu iş bizi çağırıyor.”
“Burada kalırsak daralacağız.”
“Bunu denemeden bilemeyiz.”
“Ne gerek var” tarafı da yalnızca engelleyen bir ses olmaktan çıkar; koruduğu şeyi anlatabilir.
“Bu bedel fazla.”
“Şu an zamanı değil.”
“Bunu yapacaksak önce bir koşulu hazırlamamız gerekir.”
“Bu heves bize ait olmayabilir.”
“Daha küçük bir deneme yapalım.”
Bu iki taraf konuşmaya başladığında, motivasyonumuz iki yana çekilip parçalanmak yerine daha bilgece yön bulmaya başlar. İç meclisimiz farklı çıktılar üretebilir:
“Evet, bunu hemen yapalım.”
“Bunu yapalım ama temkinli olalım.”
“Şimdilik pas geçelim; bir süre sonra yeniden bakalım.”
“Önce küçük bir deneme yapalım.”
“Şu güvenlik önlemleriyle yapalım.”
“Bunun yerine şunu öneriyoruz.”
“Karar veremedik; ufak bir temas kuralım, sonra tekrar konuşalım.”
Böylece eskiden motivasyonumuzu iki yana savurup tüketen çatışma, yol gösterici bir iç gerilime dönüşebilir.
Motivasyon için bu çok kıymetlidir. Çünkü motivasyonun sağlıklı çalışması yalnızca ne kadar enerji olduğuna bağlı değildir. O enerjinin içimizde hangi taraflardan yükseldiği, hangi bedellerle bizi hangi yöne çağırdığı da önemlidir.
Muhabbetli çatışma, motivasyon havuzunu korur.
Gereksiz girişimleri azaltır.
Faydalı hareketleri destekler.
Aceleyi ve beklemeyi birbirine düşman olmaktan çıkarır.
Bazen daha cesur hareket etmemizi sağlar.
Bazen daha akıllıca durmamızı.
Bazen de ikisinin arasında küçük, taşınabilir, doğru bir adım bulmamıza yardım eder.
Bu yüzden motivasyonu daha iyi çalıştırmak istiyorsak, yalnızca dış yükleri ayıklamak yetmez. İçimizdeki hareket ve durma taraflarının da birbirini duyması gerekir.
← ÖZEL RAHATLAMA VE MOTİVASYON | İçindekiler | YAKINLAŞTIRMADA KAPASİTE →
© 2026 Mustafa Acungil. Tüm hakları saklıdır. Bu kitap web sitesinde ücretsiz okunması için sunulur ve zaman zaman güncellenebilir (canlı kitap · Sürüm: 2026-07). Bağlantıyı paylaşmakta özgürsünüz; metni kopyalayıp başka yerde yayımlamak izne tabidir. Ayrıntı → Haklar ve Kullanım.
