Üç Vadiden Kendine Yolculuk · Bölüm 70/96
Çaresizlik, çok özel bir frencidir. Her an devreye girmez; ama girdiğinde dikkate alınması gerekir. Çünkü onun pratik ve değerli bir mesajı vardır: “Bu parametre setiyle olmuyor. Boşa zorlanma; bir şeyi değiştir.”
*
Hadi büyük bir şirket düşünelim. Genel müdürsünüz ve icra heyetinizle birlikte şirketi yönetiyorsunuz. Hedefler, üretim alanları, satış ve diğer faaliyetler var. Koca bir sistem işliyor.
İcra heyeti size gelip bir alanla ilgili rapor veriyor: “Patron, böyle olmuyor. Çare yok. Mevcut şartlarda gerekli denemeleri yaptık, olmuyor.”
Amaçları ne bunu söylerken?
Sizden liderlik bekliyorlar. Yapabileceklerini yapmışlar, şimdi top sizde.
Neler yapabilirsiniz?
Ekiplere güveninizde bir sorun varsa, biraz daha yakından takip eder, mevcut durumda bir çıkış olup olmadığını denetlersiniz. Yanlış anlamalar, yanlış uygulamalar varsa düzeltirsiniz.
Diyelim ki bunları yaptınız ve hâlâ sonuç yok. Ya da zaten ekibe güveniyorsunuz ve doğrudan ikinci adıma geçtiniz. O zaman ne yaparsınız?
Bir şeyleri değiştirirsiniz. Parametreleri, iş tanımlarını, müşteri hedefleme stratejinizi, kaynak dağılımını gözden geçirir; yeni bir denge kurmayı denersiniz. Çaresizlik mesajı geldikçe farklı denemeler yaparak çare ararsınız. Şirketin ömrü bitmişse biter; ama değilse, arayış devam eder ve bir yol bulunur.
Peki ne yapmamak gerekir?
İcra heyetinin çaresizlik mesajıyla paniğe kapılmak olmaz. Bu, şirketin ömrünü kısaltır. Onlarla birlikte “ah vah” ederek dövünmek de işe yaramaz. Çaresizlik mesajının gereği, hep beraber dövünmek değil, parametreleri değiştirmektir.
Şimdi bireysel yaşamımıza dönelim.
Yaşamımızın belirli bir dönemindeyiz. Bir soruna ilişkin ya da genel olarak içeriden bir çaresizlik mesajı alıyoruz. Bu aslında kolaylaştırıcı bir mesaj olabilir. İç ekiplerimiz bize şunu söylüyordur:
“Mevcut koşullarla olmuyor.”
Paniğe kapılmak mı gerekir? Yoksa “Böyle olmuyor, acaba neyi değiştirebilirim?” diye şevkle denemeler yapmak mı?
İnsan, binlerce kez düşerek yürümeyi öğrenen bir canlıdır. Yapamamak, yapabilmenin yoludur. Ama aynı şekilde zorlamaya devam edip her seferinde aynı yere çarpmak, öğrenmek değildir. Çaresizlik bazen tam da bunu haber verir: “Buradan böyle geçilmiyor.”
Bir örnek düşünelim.
Üniversite yıllarındasınız. Birine sırılsıklam âşık oldunuz. Aklınız başınızdan gitti. Ortak dersleriniz var, sık sık karşılaşıyorsunuz ama o sizi fark etmiyor bile. Çağrı güçlü, his yoğun… ve siz tamamen çaresiz hissediyorsunuz.
Bir şeyleri değiştirmeye ne dersiniz?
Ona açılmak, konuşmak…
Bu mümkün değilse, onunla konuşabilecek duruma yaklaşmak için bir şeyleri değiştirmek…
Daha görünür olmak. Ortak bir bağlam oluşturmak. Küçük bir selamla başlamak. Aynı ortamda daha doğal durabilmek. Kendinizi biraz toparlamak.
Bunları denediniz ama olmadı diyelim. Hâlâ çaresizsiniz.
O hâlde başka bir şeyleri değiştirmek gerekmez mi?
Kendinizi sakinleştirmek, dikkatinizi başka yönlere çevirmek, başka insanlarla karşılaşabileceğiniz alanlara girmek, yeni bir ilgi alanına yönelmek, bu kişiye yüklediğiniz anlamı yeniden gözden geçirmek…
Bir şey. İşe yarayan bir şey.
Çareyi bulana kadar çareyi aramak.
Bunları yaparken çaresizlik pusula olur size.
Mesela kafanızı dağıtmak için bir hobi edinmeye çalışabilirsiniz kendinize. Ama birkaç hafta sonra fark ettiniz ki, çaresizlik hissi çok daha koyulaşmış. Aradığınız bu değilmiş. İçinizin ne istediğine, neyle teselli bulup yeni denemelere açılabileceğine bakar, başka bir şey denersiniz.
Belki de kendinizi oyalamak için kayıt olduğunuz bir sanat kursunda, bu kez size daha uygun ve yol alma şansı daha yüksek bir karşılaşma yaşarsınız.
Çaresizlik çoğu zaman “olmaz” demez. “Böyle olmuyor” der.
“Olmaz” kapıyı kapatır. “Böyle olmuyor” yolu değiştirir.
Çaresizlik, doğru okunduğunda bizi boşa çabadan korur. Aynı kapıya yüz kere çarpmak yerine, başka kapı aramaya çağırır. Bazen parametre değiştirtir. Bazen yöntemi. Bazen zamanı. Bazen ortamı. Bazen beklentiyi. Bazen de hedefin kendisini.
Çaresizlik, yolun bittiği yerde değil; yolun değişmesi gerektiği yerde belirir.
Ne güzel bir pusuladır çaresizlik — doğru okunduğunda çıkmaz sokaklardan onunla çıkarız.
← FRENCİNİN ŞEFKATİ | İçindekiler | BUNALMA / DARALMA →
© 2026 Mustafa Acungil. Tüm hakları saklıdır. Bu kitap web sitesinde ücretsiz okunması için sunulur ve zaman zaman güncellenebilir (canlı kitap · Sürüm: 2026-07). Bağlantıyı paylaşmakta özgürsünüz; metni kopyalayıp başka yerde yayımlamak izne tabidir. Ayrıntı → Haklar ve Kullanım.
